Ngày soạn:
Ngày dạy:
I. MỤC TIÊU
CHỦ ĐỀ: ÂM NHẠC Ở THỪA THIÊN HUẾ.
TIẾT 11- BÀI 1 SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CA HUẾ
I. Mục tiêu
1. Về kiến thức
- Học sinh biết và hiểu được đôi nét về nền âm nhạc của Huế
- Nhận biết được giá trị của ca Huế, nhã nhạc cung đình Huế
2. Kĩ năng
- Năng lực tự chủ và tự học: biết chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: biết chủ động đưa ra ý kiến giải pháp khi được
giao nhiệm vụ để hoàn thành tốt khi làm việc nhóm.
3. Về phẩm chất
- Có tình cảm, thái độ tích cực và ý thức trân trọng, giữ gìn, bảo tồn di sản âm
nhạc của địa phương.
- Có hành động thiết thực nhằm quảng bá giá trị của các loại hình âm nhạc tiêu
biểu của tỉnh nhà.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Chuẩn bị của giáo viên
– Tư liệu, bài viết tham khảo về ca Huế.
– Vi deo, phim, hình ảnh về ca Huế
2. Chuẩn bị của học sinh: sách giáo khoa, vở ghi.
III. Tiến trình dạy học
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu:
- Kích thích sự hứng thú và tò mò của học sinh về các di sản văn hóa phi vật thể
của Huế.
- Giúp học sinh nhận ra được nhã nhạc cung đình Huế.
b. Nội dung: Chỉ ra 5 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của Huế, từ đó nhận
diện nhã nhạc cung đình Huế.
c. Sản phẩm: Câu trả lời và chia sẻ của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV - HS
Nội dung cần đạt
- GV chiếu cho HS xem các hình ảnh. + Nhã nhạc cung đình Huế
- GV?: Em nhận ra những nội dung gì + Ca Huế
từ các bức ảnh trên? Chia sẻ một chút + Nghề dệt Dèng của dân tộc Tà Ôi
hiểu biết của em về các nội dung ấy.
+ Lễ hội Ada Koonh của người Pa Cô
- HS trả lời.
+ Tri thức may và mặc áo dài Huế.
- GV nhận xét, mở rộng: Đây là 5 di
sản phi vật thể của Huế được công
nhận là di sản văn hoá thế giới…
- GV dẫn dắt vào bài: …

•
•
•

•

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
a. Mục tiêu:
- HS hiểu được khái niệm, nguồn gốc, vai trò, tổ chức và hệ thống bài bản của
ca Huế.
- HS nắm vững các loại nhạc cụ, tổ chức dàn nhạc và giá trị của ca Huế trong
đời sống hiện nay.
- HS có nhận thức về tầm quan trọng của ca Huế trong lịch sử và sự phát triển
của nền văn hóa Việt Nam.
b. Nội dung:
- Tìm hiểu về khái niệm, nguồn gốc và đặc điểm của ca Huế.
- Nhận diện các loại nhạc cụ, cách tổ chức dàn nhạc và hệ thống bài bản của ca
Huế.
- Thảo luận về sự bảo tồn và phát huy ca Huế trong đời sống hiện nay.
c. Sản phẩm: ý kiến trả lời, kết quả thảo luận nhóm…
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV- HS
Nội dung cần đạt
Nội dung 1. Hướng dẫn HS tìm hiểu I. Khái niệm và nguồn gốc ca Huế:
khái niệm và nguồn gốc ca Huế:
1. Khái niệm ca Huế
- GV: Ca Huế là gì? Xuất hiện từ bao• Ca Huế là một thể loại âm nhạc cổ
giờ?
truyền của xứ Huế, Việt Nam, là một
- HS trả lời:…
hình thức diễn xướng trong cung vua
phủ chúa dành cho giới thượng lưu
- GV nhận xét, chốt kiến thức:
say mê nghệ thuật. Và còn là một thể
loại âm nhạc đỉnh cao trong toàn bộ
các di sản về âm nhạc ở Việt Nam.
• Cho đến nay, chưa có một tư liệu nào
xác định rõ thời điểm ra đời của “Ca
Huế”.
• Ca Huế có nguồn gốc từ vùng Huế,
một thành phố cổ truyền nằm ở miền
Trung Việt Nam. Nó phát triển từ thời
kỳ vương triều Nguyễn, khi Huế là
Ca Huế xuất hiện từ lúc nào?
kinh đô của Đại Nam (nay là Việt
Nam) từ năm 1802 đến 1945.
• 2. Nguồn gốc ca Huế:
• Cho đến nay, chưa có một tư liệu nào
xác định rõ thời điểm ra đời của “Ca
Huế”.
• Ca Huế có nguồn gốc từ vùng Huế,
một thành phố cổ truyền nằm ở miền
Trung Việt Nam. Nó phát triển từ thời
kỳ vương triều Nguyễn, khi Huế là
kinh đô của Đại Nam (nay là Việt
Nam) từ năm 1802 đến 1945.
• 3. Phong trào ca Huế trong lịch sử

•
• Giai đoạn 1: Sự nổi lên
• Phong trào ca Huế đã nổi lên mạnh
mẽ trong thời kỳ triều Nguyễn.
• Giai đoạn 2: Sự phát triển
• Ca Huế phát triển qua các thời kỳ, từ
thời hòa bình đến thời chiến tranh.
• Giai đoạn 3: Ưu việt
• Ca Huế được coi là di sản văn hóa
không thể phai mờ giữa lòng dân
Nội dung 2. Hướng dẫn HS tìm hiểu II.CÁC YẾU TỐ TẠO NÊN CA
các yếu tố tạo nên ca Huế:
HUẾ.
- GV?:
- Không gian diễn xướng
+Kể tên các yếu tố tạo nên ca Huế?
- Hệ thống bài bản
- Dụng cụ trong ca Huế
- Cách thức diễn xướng
Bước 1: Gv cho học sinh đọc sách 1.Không gian diễn xướng.
- Ca Huế ngày xưa thường dành cho
giáo khoa phần tài liệu phần II
giới danh gia vọng tộc, tao nhân mặc
- GV phát vấn:
khách ở kinh đô Huế
- Không gian diễn xướng là phủ đệ
? Ca Huế được diễn xướng trong
các ông hoàng bà chúa, tư gia, dinh
không gian nào?
thất, hay những khoang thuyền bồng
bềnh trên sông.
- Đặc biệt, nghe Ca huế trên sông là
thú vui tao nhã của tầng lớp quý tộc
Huế ngày xưa.
Bước 2: Học sinh trình bày hệ thống
bài bản của ca Huế
? Hệ thống bài bản của ca Huế được
xây dựng từ đâu? Hãy trình bày rõ các
điệu của bài bản?
- HS suy nghĩ, trả lời
– GV nhận xét, chốt ý.

1. Hệ thống bài bản
-Ca Huế là sự kết hợp giữa thanh
nhạc và khí nhạc trong một hệ
thống bài bản có cấu trúc chặt chẽ,
nghiêm ngặt.Các bài bản của Ca
Huế được xây dựng trên 3 điệu
thức chính là điệu Bắc, điệu Nam
và Nam xuân.
a. Điệu Bắc:
Các bài bản mang có tính chất vui
tươi, trong sáng, trang trọng và
thuần khiết với 10 bản liên hoàn.
b. Điệu Nam
Mang tính chất buồn thương, bi ai,

vương vấn; cấu trúc giai điệu có
nhiều lớp, luyến láy trong cách ca
và có yêu cầu cao về phát âm, nhả
chữ, luyến láy thay đổi sắc thái
trong từng câu hát.
c. Điệu Nam Xuân.
Hay còn được coi là “lưỡng tính”
gồm 5 bài bản, có tính bâng
khuâng, mơ hồ; sắc thái buồn của
các bài bản này nỗi rõ hơn, vì vậy
chất Nam cũng nhiều hơn.
Bước 3: Gv cho học sinh đọc sách
giáo khoa phần nhạc cụ trong ca Huế.
- GV phát vấn: Em hãy nêu những
hiểu biết của mình về các nhạc cụ
trong ca Huế?
HS đọc và trả lời
GV chốt ý.

Bước 4: Gv cho học sinh đọc sách
giáo khoa phần cách thức diễn xướng
ca Huế.
- GV phát vấn: Em hãy trình bày cách
thức diễn xướng của ca Huế?
HS đọc và trả lời
GV chốt ý.
( Hết tiết 1)


3. Nhạc cụ trong ca Huế
Nhạc cụ tham gia vào dàn nhạc Ca
Huế gồm: Đàn tranh, đàn bầu, đàn
nguyệt, đàn Tì bà, đàn tam, đàn nhị,
sáo.
Các loại đàn trên có hai chức năng:
hòa tấu các bài bản trong Ca Huế và
đệm cho ca nương.
Ca nương thường có đôi phách nhỏ để
gõ nhịp.
4. cách thức diễn xướng
Được mở đầu bằng một bản hòa
tấu, đó là một liên khúc có tính
chất vui tươi gồm 4 bài: Lưu thủy,
Kim tiền, Xuân phong, Long hổ
(âm nhạc cung đình)
Nối tiếp, đó là những bài bản ngắn
như Cổ bản, Lộng điệp, Lưu thủy
hay những bản trong 10 bản Ngự
Tiếp đến là những bài bản được du
nhập từ âm nhạc dân gian như
hò,lí vè.
Sau cùng là những bài bản chính
thống của Ca Huế như : Tứ đại
cảnh, Nam ai, Nam bình, Nam
xuân, Quả phụ..

Nội dung 3. Hướng dẫn HS tìm hiểu
ảnh hưởng của ca Huế:
HS trình bày theo hiểu biết của
mình, chia sẻ cùng lớp.
Gv nhận xét, góp ý và khái quát lại
vấn đề.



III.

3. Ảnh hưởng của ca
Huế.

- Ca Huế chứa đựng những giá trị
cao về nghệ thuật, trở thành một
thể loại ca hát mang tính hàn lâm,
cổ điển trong cấu trúc bài bản của
cả nhạc đàn và nhạc hát.
- Loại hình âm nhạc đặc sắc này dễ
dàng vượt khỏi mảnh đất sinh ra
nó để đến với những vùng văn hóa
âm nhạc khác
- -Miền Bắc: Được thể hiện trong
dân ca quan họ ( có những làn
điệu dựa theo bài bản của Ca Huế)
; trong hát chèo ( có đến 9 làn
điệu được xếp vào hệ thống âm
điệu Huế).
-Miền Nam: Ca Huế kết hợp với
phong trào đờn cây của Nam Bộ rồi
hình thành nên đờn ca tài tử, sau đó
được đưa lên sân khấu thành nhạc cải
lương.
IV. Giá trị của ca Huế.

Nội dung 4. Hướng dẫn HS tìm hiểu
giá trị của ca Huế:
– GV chia lớp thành 3 nhóm, trình
bày giá trị của ca Huế về mặt văn hóa,
lịch sử, nghệ thuật.
– HS thảo luận, trình bày.
– GV nhận xét, chốt kiến thức.

• Về văn hóa là một trong những yếu
tố cấu thành nên tổng thể của văn hóa
Huế, góp phần làm nên bản sắc riêng
của vùng đất cố đô.
• Về lịch sử, một sản phẩm văn hóa
tinh thần của nhân dân xứ Huế đã
được thử thách qua thời gian nên cũng
góp phần phản ánh lịch sử sử phát
triển chung của xã hội Việt Nam qua
nhiều giai đoạn.
• Về nghệ thuật giai điệu của các bài
bản Ca Huế vẫn luôn là nguồn cảm
hứng cho nhiều tác giả sáng tác lời
mới theo nhiều chủ đề mang hơi thở
của đời sống đương đại.

Nội dung 5: Hướng dẫn HS tìm
hiểu nhã nhạc trong đời sống hiện
nay:
– GV?: Nhã nhạc cung đình Huế hiện
nay được biểu diễn, bảo tổn và phát
huy giá trị như thế nào trong thực
tiễn?
– HS suy nghĩ, trả lời.
– GV nhận xét, chốt kiến thức.


V. Ca Huế trong cuộc sống hiện tại.
-Với tính đáo mang đậm bản sắc địa
phương, Ca Huế đang đến với nhiều
tầng lớp ở trong xã hội và tồn tại
dưới nhiều hình thức khác nhau, đáp
ứng nhu cầu ngày càng đa dạng.
-Trong đó, Ca Huế thính phòng phục
vụ du lich vẫn là thế mạnh.
- Để phù hợp với thị hiếu thưởng
thức của du khách.
- Ca Huế còn là một ngành đào tạ tại
các cơ sở đào tạo âm nhạc chuyên
nghiệp: Học viện Âm nhạc Huế,
trường Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật
Thừa Thiên Huế,...
- Và những năm gần đây, Sở Văn
hóa và Thể thao tỉnh phối hợp với Sở
Giáo dục và Đào tạo xây dựng, triển
khai chương trình đưa di sản Ca Huế
vào trường học
=> Ca Huế đang được gìn giữ và phát
huy dưới nhiều hình thức khác nhau
để tiếp tục hòa vào dòng chảy âm
nhạc đương đại, đến gần hơn với thế
hệ trẻ.
Ca Huế đã được công nhận là Di sản
văn hóa phi vật thể quốc gia năm
2015. Hiện Sở Văn hóa và Thể thao
tỉnh Thừa Thiên-Huế đang triển khai
nhiều hoạt động phục vụ việc xây
dựng hồ sơ "Nghệ thuật Ca Huế" trình
UNESCO đề nghị công nhận là Di
sản văn hóa phi vật thể đại diện của
nhân loại.

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
Hoạt động 3: HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu:
- Củng cố kiến thức của HS về ca Huế.

- Rèn luyện kỹ năng trả lời câu hỏi trắc nghiệm, nhận biết và ghi nhớ thông tin
quan trọng.
- Tăng cường khả năng phản xạ nhanh, tư duy phân tích khi lựa chọn đáp án
đúng.
b. Nội dung:
- HS tham gia trả lời các câu hỏi trắc nghiệm về ca Huế.
- GV tổ chức hoạt động theo hình thức cá nhân hoặc nhóm để khuyến khích sự
tương tác.
c. Sản phẩm:
- Đáp án của HS cho từng câu hỏi trắc nghiệm.
- HS hiểu và ghi nhớ rõ hơn về ca Huế.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV - HS
Nội dung cần đạt
- GV lần lượt chiếu các câu hỏi 1. Ca Huế dành cho tầng lớp nào?
trắc nghiệm
A. Nông dân
- HS suy nghĩ, dong tay trả lời
B. Công nhân
- GV củng cố.
C. Trung lưu
D. Thượng lưu
Đáp án: D. Thượng lưu
2. Vì sao có thể nói : Ca Huế vừa sôi nổi,
tươi vui, vừa trang trọng, uy nghi ?
A. Do ca Huế bắt nguồn từ nhạc dân gian
B. Do ca Huế bắt nguồn từ nhạc thính
phòng
C. Do ca Huế bắt nguồn từ nhạc dân gian
và nhạc cung đình
D. Do ca Huế bắt nguồn từ nhạc cung đình.
Đáp án: C. Do ca Huế bắt nguồn từ nhạc dân
gian và nhạc cung đình
3. Nguyên nhân nào tạo nên nét độc đáo
của ca Huế?
A. Du khách được ngồi trên thuyền rồng.
B. Quang cảnh sông nước đẹp, huyền ảo,
thơ mộng
C. Những làn điệu ca Huế phong phú, đa
dạng, giàu cảm xúc.
D. Cả ba nội dung trên.
Đáp án: D. Cả ba nội dung trên.

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG, MỞ RỘNG (LÀM Ở NHÀ)
a. Mục tiêu:
- HS vận dụng kiến thức đã học về ca Huế để tìm hiểu sâu hơn về các giá trị văn
hóa, nghệ thuật của loại hình di sản này.
- Khuyến khích HS chủ động khám phá, mở rộng hiểu biết thông qua quan sát
thực tế, tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn.
b. Nội dung:
- HS thực hiện một trong các nhiệm vụ sau (tùy theo sở thích và khả năng):
1. Sưu tầm hình ảnh, video hoặc bài viết về ca Huế và viết một đoạn văn ngắn
(khoảng 150 chữ) trình bày cảm nhận về nét đặc sắc của loại hình nghệ thuật
này.
2. Xem lại một buổi biểu diễn ca Huế (trên YouTube hoặc trong thực tế nếu có
điều kiện) và chia sẻ nhận xét về giai điệu, nhạc cụ, trang phục biểu diễn…
3. Tìm hiểu thêm về một loại hình âm nhạc truyền thống khác của Việt Nam (chẳng
hạn Quan họ, Hát Xoan, Đờn ca tài tử…) và so sánh với ca Huế trong khoảng
200 chữ.
c. Sản phẩm:
- Một đoạn văn/bài viết ngắn theo yêu cầu của nhiệm vụ đã chọn.
- Các tài liệu tham khảo (hình ảnh, video, bài viết…) nếu có.
- HS có thể trình bày sản phẩm bằng hình thức viết tay hoặc đánh máy.
d. Tổ chức thực hiện: HS thực hiện ở nhà.
Rút kinh nghiệm:……………………………………………………………

TÀI LIỆU THAM KHẢO





SGK GDĐP 11
Tài liệu UNESCO về ca Huế
Video biểu diễn ca Huế.